Efes, İzmir'in Selçuk ilçesinin hemen dışında, bir zamanlar denize açılan ama bugün kilometrelerce içeride kalmış bir liman kentinin kalıntıları üzerine kurulu. Antik Akdeniz dünyasının en büyük yerleşimlerinden biriydi; Roma İmparatorluğu döneminde Asya eyaletinin yönetim merkezi olarak da öne çıktı. Ziyaretçilerin çoğu buraya iki yapı için gelir: mermer cephesiyle neredeyse Efes'in simgesi hâline gelmiş kütüphane ve yamaca oyulmuş büyük tiyatro. Ancak kenti gerçekten anlamak, bu iki durağın arasındaki caddeleri, kanalizasyon sistemini, dükkân sıralarını ve mozaikli kaldırımları okumaktan geçiyor.
Aşağıdaki rehber, alanı ilk kez görmeyecek ama daha planlı bir gezi isteyen okuru hedefliyor: hangi kapıdan girmenin daha mantıklı olduğu, ne kadar süre ayırmak gerektiği, hangi ek biletlerin gerçekten değerli olduğu gibi pratik sorulara yanıt veriyor.
Efes düz bir müze salonu değil; iki tepe arasına yayılmış, eğimli ve uzun bir kent aksı. Bu nedenle gezinin sırası, yorulma düzeyinizi doğrudan etkiliyor.
Arama motorlarında sıkça karşılaşılan Efes müze kütüphanesi ifadesi genellikle Celsus Kütüphanesi'ni tarif eder. Yapı, Roma döneminde eyalet valiliği yapmış Celsus adına oğlu tarafından bir anıt-mezar ve kütüphane olarak inşa edildi; babasının lahdi zemin katın altında bulunuyor. Bugün ayakta duran çift katlı cephe, Avusturya Arkeoloji Enstitüsü'nün yürüttüğü çalışmalarla, yere yığılmış özgün blokların yerlerine geri konulmasıyla yeniden kuruldu. Yani gördüğünüz cephe bir kopya değil, büyük ölçüde kendi taşlarından oluşan bir anastilozis örneği.
Cepheye bakarken iki ayrıntıya dikkat edin: nişlerdeki kadın figürleri erdemleri (bilgelik, erdem, düşünce, bilgi) temsil eder ve orijinalleri Viyana'daki koleksiyonda, alandaki heykeller kopyadır. Ayrıca kolonlar hafifçe içbükey bir düzenle yerleştirilmiştir; bu, cepheyi olduğundan daha geniş ve anıtsal göstermek için kullanılan bir görsel hile.
Kütüphanenin yanındaki Mazeus ve Mithridates Kapısı'ndan geçtiğinizde Mermer Cadde'ye, ardından Büyük Tiyatro'ya ulaşırsınız. Panayır Dağı'nın yamacına oturtulmuş tiyatro, yaklaşık 25 bin kişilik kapasitesiyle antik dünyanın en büyük örnekleri arasında sayılır. Üst kademelere çıkmak sarptır ama sahne binasının ardından uzanan Liman Caddesi'ni ve eski kıyı çizgisinin nereye kadar geldiğini görmek için değer.
Tiyatronun akustiğini test etmek isteyenler için ipucu: kalabalığın azaldığı erken saatlerde orkestra alanının ortasında konuşmak, sesin nasıl yükseldiğini anlamanın en kolay yolu.
Yukarı kapıdan aşağı doğru inen Kuretler Caddesi, kentin sosyal omurgasıydı. Yol boyunca Hadrian Tapınağı'nın zarif kemeri, Traian Çeşmesi'nin kalıntıları, umumi tuvaletler ve Skolastikia Hamamı sıralanır. Bu bölümdeki en önemli tercih, ayrı biletle girilen Yamaç Evler'dir: koruyucu bir çatı altında sergilenen zengin konutlarda duvar resimleri, mermer kaplamalar ve mozaikler yerinde korunmuştur. Roma dönemi gündelik yaşamına ilgi duyuyorsanız, gezinin en bilgi verici yarım saati burada geçer.
Alanın iki girişi var: Yukarı (Magnesia) Kapı ve Aşağı Kapı. En rahat rota yukarı kapıdan girip yavaş yavaş aşağıya, kütüphane ve tiyatro yönüne inmektir. Böylece eğimi lehinize çevirirsiniz. Tek sorun, çıkışın giriş noktanızdan uzak olması; bu yüzden kendi aracınızla geldiy